Το στρες είναι η απόκριση του σώματός μας, με σκοπό ν’ απαιτήσει να πάρουμε μέτρα για να ξεπεράσουμε τα άσχημα συναισθήματά μας. Το στρες μπορεί να δημιουργηθεί από κάποιες προσδοκίες μας ή μια σειρά υποχρεώσεων, που έχουμε αναλάβει… Πάντως η ένδειξη «στρεσογόνος συγκυρία» δεν είναι για όλους το ίδιο. Έρευνα της Υπηρεσίας Υγείας και Ασφάλειας στη Βρετανία έδειξε ότι 2,5 εκατομμύρια άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο πάσχουν από ασθένειες που σχετίζονται με το στρες στην εργασία -και πιθανόν ο αριθμός να είναι σημαντικά υποτιμημένος.
Oι παράγοντες, που σε κάποιους ανθρώπους προκαλούν στρες, σε άλλους μπορεί να προκαλούν διέγερση. Oι οδηγοί αγώνων ταχύτητας και οι ορειβάτες φαίνεται ότι απολαμβάνουν τις φυσικές προκλήσεις. Κάποιοι άνθρωποι λατρεύουν την αίσθηση να πηγαίνουν στη θάλασσα ενώ έχει κακό καιρό και να συμμετέχουν στο πλήρωμα σωσίβιων λέμβων. Άλλοι επιλέγουν να εργάζονται σε ουρανοξύστες και στέγες κτιρίων. Έτσι, ό,τι προκαλεί σε κάποιον στρες, για άλλον μπορεί να αποτελεί ευχαρίστηση.
Αυτό, όμως, που όλοι ονοματίζουν και αντιλαμβάνονται ως στρες, μπορεί να πηγάζει από:
– απαιτήσεις του σχολείου και απορρίψεις που μπορεί να βιώσουμε
– αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα για τον εαυτό μας
– αλλαγές στο σώμα μας
– προβλήματα με τους φίλους μας
– ανασφαλές περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων και των γειτόνων μας
– διάσταση ή διαζύγιο των γονέων μας
– χρόνια ασθένεια ή σοβαρό οικογενειακό πρόβλημα
– θάνατο συγγενικού ή αγαπημένου μας προσώπου
– ανάληψη υπερβολικών δραστηριοτήτων ή υψηλές προσδοκίες για τον εαυτό μας
– οικονομικά προβλήματα της οικογένειας
Το στρες δεν είναι πάντα βλαβερό… μπορεί να οξύνει τις αισθήσεις σου, να σε κεντρίσει και να σε κάνει να δώσεις σημασία στις προκλήσεις που συναντάς στην ζωή. Το αντίθετο του στρες είναι η πλήξη, που σίγουρα σε ρίχνει στην ρουτίνα… τότε, χρειάζεται κάτι να σου κεντρίσει το ενδιαφέρον για να δραστηριοποιηθείς.
Το έντονο στρες ή βραχυπρόθεσμο στρες, ύστερα από μια κοπιαστική μέρα στο σχολείο με εντάσεις και τεστ, είναι η αντίδραση του σώματός σου ν’ αποτινάξει αυτά τα συμβάντα, που το σώμα σου τα εκλαμβάνει ως επικίνδυνα. Στους ανθρώπους αναπτύχθηκαν οι αντιδράσεις αυτές από την εποχή που αντιμετώπιζαν κινδύνους, για παράδειγμα, τα μεγάλα ζώα, και έπρεπε ν’ αποφασίσουν κατά πόσον θα το βάλουν στα πόδια ή θα πολεμήσουν για να εξασφαλίσουν την τροφή τους. Σχεδόν όλοι βιώνουμε το έντονο στρες κάποια στιγμή, ενώ αυτό μας περνά, όταν το συμβάν που μας το δημιούργησε παύει να υπάρχει.
Το χρόνιο στρες, ή αυτό που δεν μας αφήνει μετά από λίγο, μπορεί να μας κάνει νευρικούς, να αισθανόμαστε κουρασμένοι, ανήσυχοι και αφηρημένοι.
Σοβαρά συμβάντα στην οικογένεια μπορεί να οδηγήσουν στο χρόνιο στρες που εκδηλώνεται με:
– στομαχικές διαταραχές, διάρροια ή δυσπεψία
– πονοκεφάλους, πόνους στην πλάτη
– αϋπνίες
– βουλιμία ή ανορεξία
– εχθρική διάθεση, θυμό, ευερεθιστότητα
– αισθήματα ανησυχίας
– έλλειψη κοινωνικότητας
– κλάματα
– αισθήματα ματαίωσης για καταστάσεις, που φυσιολογικά θα προκαλούσαν μια μικρή ενόχληση
Εάν έχεις δύο ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα, ίσως αντιμετωπίζεις κάποιο χρόνιο στρες. Το καλό είναι πως μπορείς ν’ αντιμετωπίσεις το οξύ ή το χρόνιο στρες… το καλύτερο, όμως, είναι, πριν μπεις στο μονοπάτι που οδηγεί στο στρες, να πάρεις τα μέτρα σου για να το αντιμετωπίσεις.
Το στρες μπαίνει στην ζωή σου εξαιτίας κάποιας κατάστασης που αντιμετωπίζεις και η οποία σε «βγάζει» από την ισορροπία σου. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να είναι θετική, αρνητική, ήπια ή ισχυρή, αλλά -εάν συμβεί- πρέπει να προσαρμοστείς. Το πρώτο βήμα στην διαδικασία του στρες είναι να κατανοήσεις το συμβάν και να το αποδεχθείς. Το δεύτερο βήμα είναι η συναισθηματική σου αντίδραση στο συμβάν: φόβος, θυμός, ανασφάλεια ή συναισθήματα δυσβάσταχτα, ματαίωση ή ανικανότητα αντιμετώπισης της δύσκολης κατάστασης, είναι οι πιθανές συναισθηματικές αντιδράσεις.
Ύστερα έρχεται η ψυχολογική αντίδραση στο στρες. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να εμφανιστεί αναπνευστική αρρυθμία, καρδιακή αρρυθμία, ν’ αυξηθεί η αρτηριακή πίεση, να προκληθούν στομαχόπονοι, να πέσει η άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος και να εμφανιστούν προβλήματα πέψης. Το τελικό στάδιο είναι τ’ αποτελέσματα του στρες. Χρόνιο στρες μπορεί να προκαλέσει ασθένειες και άλλα προβλήματα, όπως κακή απόδοση στο σχολείο, τεταμένες οικογενειακές σχέσεις, αντιπαλότητα με τους φίλους και άλλα…
Άκου, λοιπόν, τι μπορείς να κάνεις… θα λειτουργείς με παρακαμπτηρίους οδούς… αυτό σημαίνει πως μόλις αντιμετωπίζεις το στρες θα το παρακάμπτεις…
Παρακαμπτήριος πρώτη: δεν θέλεις να γίνεις ερημίτισσα και ν’ αποσυρθείς από τα εγκόσμια… γι’ αυτό: ήλθε το στρες; στρίψε και παράκαμψε ότι σου το προκαλεί… ασχολήσου με κάτι άλλο, που σε χαλαρώνει!
Παρακαμπτήριος δεύτερη: πείσε τον εαυτό σου πως δεν θα του επιτρέψεις ποτέ να τον καταβάλλει το στρες… αυτό μπορεί να γίνει επιδίωξη ζωής… Μπορείς μια κατάσταση να την δεις κάτω από το πρίσμα του στρες ή με διαφορετικό τρόπο… δική σου η επιλογή!
Παρακαμπτήριος τρίτη: μπορείς να επικεντρωθείς στην θετική πλευρά μιας κατάστασης (σίγουρα θα έχει και τα θετικά της). Σκέψου τα οφέλη που αποκόμισες, τις ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν και όχι τα προβλήματα. Με τον τρόπο αυτό θα μειώσεις τ’ αρνητικά συναισθήματα, που θα σε καταβάλουν.
Παρακαμπτήριος τέταρτη: ο ίδιος μηχανισμός που ξεκινά την διαδικασία της εμφάνισης του στρες, ο ίδιος και την σταματά!!! Μόλις αποφασίσεις πως η κατάσταση που βίωσες δεν είναι πλέον επικίνδυνη, οι αλλαγές που θα συμβούν στο μυαλό και στο σώμα σου θα σε βοηθήσουν να χαλαρώσεις και να ηρεμήσεις. Αυτή η χαλαρωτική ανταπόκριση συμπεριλαμβάνει και την ελάττωση των καρδιακών παλμών και των αναπνοών και μια αίσθηση ευεξίας. Οι τεχνικές χαλάρωσης λειτουργούν ευεργετικά, ώστε οι συναισθηματικές αντιδράσεις να μην μεταλλάσσονται σε ψυχολογικά προβλήματα.
Παρακαμπτήριος πέμπτη: η άσκηση είναι ένας θαυμάσιος τρόπος για να ελευθερωθεί η ένταση, που ακολουθεί το στρες. Η σωματική δραστηριότητα διεγείρει το σώμα και προφυλάσσει από ασθένειες και άλλες συνέπειες του στρες.
Σημαντική σημείωση… μην κουκουλώνεις το στρες με το ποτό ή το τσιγάρο ή οποιαδήποτε εθιστική ουσία. Δεν το διώχνεις, είναι παρόν και παραμονεύει. Το χειρότερο είναι ο εθισμός, που θα έλθει να προστεθεί στο πρόβλημα του στρες που βιώνεις.
Πριν επιτρέψεις στο στρες να σε νικήσει, καλό είναι να γνωρίζεις πως, όταν βιώνεις έντονο στρες, όλος ο οργανισμός σου μπαίνει σ’ επιφυλακή για να προστατευτεί από τον επικίνδυνο εχθρό… Ο φόβος είναι μια μορφή στρες που επιδρά στον οργανισμό σου με διαφορετικούς τρόπους: οι κόρες των ματιών σου διαστέλλονται για να επιτρέψουν την είσοδο περισσότερου φωτισμού, είσαι σε ετοιμότητα, τα επινεφρίδια εκκρίνουν περισσότερη αδρεναλίνη που, μαζί με άλλες ορμόνες, εισβάλλουν στο αίμα, οι χτύποι της καρδιάς αυξάνονται, η πίεση ανεβαίνει, οι μύες βρίσκονται σε ένταση. Το ήπαρ μετατρέπει το άμυλο σε σάκχαρο για περισσότερη ενέργεια, η χώνευση επιβραδύνεται, η παραγωγή ιδρώτα αυξάνεται και οι τρίχες του σώματος ανασηκώνονται.
Όλα αυτά είναι η προσφορά της φύσης προς εσένα για να σου σώσει την ζωή. Όμως… όλες αυτές οι αντιδράσεις του οργανισμού δεν είναι και τόσο χρήσιμες για τον σύγχρονο άνθρωπο και στην πραγματικότητα μπορεί να είναι καταστροφικές, εάν ο οργανισμός τίθεται σε τέτοιας μορφής επιφυλακή πολλές ώρες κάθε ημέρα. Το υπερβολικό στρες επιδρά στο ανοσοποιητικό σύστημα, το εξασθενίζει και το κάνει ευάλωτο σε κρυολογήματα, βήχα και μολύνσεις.
Είναι εντελώς φυσιολογικό να αισθάνεσαι πεσμένη (-ος) ή να τα βλέπεις όλα μαύρα, αμέσως μετά από κάποιο έντονο στρες ή πλήξη. Ο καλύτερος τρόπος για ν’ αντιμετωπίσεις αυτά τα συναισθήματα είναι να κάνεις νέες φιλίες, να συμμετέχεις σε σπορ ή ν’ αποκτήσεις κάποιο χόμπι και να συζητάς σε φίλους της εμπιστοσύνης σου και ενήλικες, που ενδιαφέρονται για σένα. Μετά από μερικές ημέρες ή εβδομάδες θα είσαι και πάλι ο παλιός σου εαυτός.
Εάν, παρ’ ελπίδα δεν συμβεί έτσι, και η κατάθλιψη σε καταβάλλει, ζήτησε την βοήθεια ειδικού, θ’ αναγνωρίσεις πότε πρέπει να τον συμβουλευτείς.
Μπορεί να βιώσεις κάποιο ή μερικά από τα παρακάτω συμπτώματα:
– αισθήματα απελπισίας
– απαξία για τον εαυτό σου
– συνεχή πλήξη
– προβλήματα στην διατροφή ή τον ύπνο επί μερικές εβδομάδες
– απαρέσκεια για το σχολείο
– αίσθηση ότι δεν είσαι επιθυμητή
– θα πίνεις αλκοόλ ή θα θέλεις κάποιες ουσίες χαλαρωτικές
– θα έχεις τάσεις αυτοκτονίας
Εάν αισθάνεσαι έτσι για μεγάλο διάστημα και δεν μπορείς να βγεις μόνος σου από αυτόν τον κυκεώνα, είναι σημαντικό να συζητήσεις με κάποιο άτομο της εμπιστοσύνης σου γι’ αυτά τα συναισθήματά σου. Εάν δεν υπάρχει κάποιο άτομο που να εμπιστεύεσαι, υπάρχουν και συμβουλευτικά γραφεία, βρες το τηλέφωνο και τηλεφώνησε αμέσως… οι γραμμές τους είναι ανοιχτές και προσφέρουν με αγάπη την συμβουλή τους σε όποιον την ζητήσει…
Μην καθυστερείς… η ζωή σου αξίζει πολλά, μια μέρα θα τα σκέφτεσαι όλα αυτά και θ’ απορείς για το πόση σημασία είχες δώσει σε κάτι που διορθώνονταν και δεν άξιζε τον κόπο να επιτρέψεις να σου φθείρει τόσο το σώμα και την ψυχή…
Η ζωή είναι ωραία… Στο κάτω κάτω στο χέρι σου είναι να την κάνεις ωραία!
email: theogiannaros@in.gr, και τηλ. 2109340880